fb

Okuduğunu Anlama Becerisi

Görüntülenme Sayısı: 952

Çocuklarımız okumaya başlayınca üstümüzden büyük bir yük kalkar. O zorlu dönem sona ermiştir ve çocuğumuz okuyordur. Bu onun hayatında güzel bir dönüm noktasıdır artık. Okuma dünyasına girecek ve kendi istediklerini okuyabilecek, öğrenecek, öğrendikçe kendi yönünü belirleyecektir.

Okuma sürecinin işleyişi şu şekildedir, çizgi çalışmaları çocukları harflere yani sembollere götürür. Bu harflerin her biri belli bir sesi ifade etmektedir. Çocuk harf-ses eşlemesini algıladıktan sonra bunları birleştirerek hece ve kelimeler oluşturulur. Burada oldukça iyi bir dikkat gerekir. Kelimeler ve cümleler oluşturulur ve anlamlandırılmaya başlar. Basitçe bu şekilde okuma gerçekleşir.

Okuduğunu Anlama Becerisi

Okumayla beraber yavaş yavaş “okuduğunu anlama becerisi” de gelişmeye başlar.okuma becerisi tamamen gerçekleştiğinde ise okuduğunu anlama süreci başlar.Bu biraz daha karmaşık bir süreçtir. Çocuk verilen kısa bir hikayeyi okurken okuduklarını anlamlandırmak için zihninde bir çalışma başlar. Hikayeyi başlangıçtan bitişe kadar sıralar, hikayenin kahramanlarını ve olaylarını  sınıflar, sorgular, birbirleri arasında ilişki kurar, eleştirir bir analiz-sentez yapar ve değerlendirir. Yani çocuğun zihni sürekli çalışır. Bu çalışma esnasında çocuğun daha önce öğrenmiş olduğu bilgilerden hikaye için uygun olanlar “ön bilgi” olarak devreye girer. Hikayede bir görsel varsa hepsi birleştirilir ve çocuk okuduğu hikayeden bir anlam çıkarır.

Çocuğun bu süreçte hikayeye ve onu okumaya karşı ilgisi, motive olması ve daha önceki olumlu deneyimleri de çok etkilidir. Bu nedenle okuduğunu anlamaya aslında kompleks bir süreç olarak bakılabilir. Anlamayı gerçekleştirmek için devreye giren zihin işlemleri karmaşık ve bir yandan da birbirleriyle uyumludur. Bu nedenle çocuğun bilinçli bir çabası gerekir.

Okuduğunu anlama becerisinin 3 aşaması vardır.

  • Anlama – okuduğu cümlenin anlamını bulabilme.
  • Anlamı kavrama- okuduğu cümleyi görsellerle anlatabilme. Ya da gösterilen bir görselden cümleyi bulabilme.
  • Anlamı değerlendirme- Cümleden neden-sonuç ilişkisi çıkartabilme.

Bu 3 aşamayı bir cümleyle örneklendirmemiz gerekirse eğer;

“Güneş çıktığında kardan adam kafasından aşağıya doğru erimeye başladı.” cümlesini inceleyelim.

İlk aşamada çocuğun bu  cümlenin anlamı nedir bulması gerekir. Bu cümle sana ne anlatıyor diye sorulduğunda; bir kardan adamdan bahsediyor ya da güneşte eriyen bir kardan adamı anlatıyor diyorsa cümlenin anlamını kavramış demektir. İkinci aşama ise anlamı kavrayıp kavramadığına bakılmasıdır. Bu cümlenin resmini yapabilir misin? Ya da gösterilen iki resim arasından cümlenin ifade ettiği resmi bulması istendiğinde doğru görseli gösterebilmeli. Ve son aşamada ise neden-sonuç ilişkisi kurarak anlam değerlendirmesidir. Kardan adam neden erimeye başladı diye sorulduğunda Çünkü güneş çıktı, çünkü kardan adam kardan yapılır ve güneş çıkınca hava ısınır vb cevaplar vermesi beklenir.

Elbette çocuğun okuduğunu anlayabilmesi için okuduğu kelimelerin anlamını biliyor ya da tahmin ediyor olması gerekir. Hiçbir kelimenin anlamını bilmediği bir cümlede okuduğunu anlamlandırmasını beklemek çok boş bir beklenti olur. Şunu da unutmamak gerekir Türkçe derslerinde çocuk okumaya geçtikten itibaren bazı cümlelerde özellikle bilinmeyen kelime verilir. Çocuktan özellikle bilinmeyen kelimeyi tahmin etmesi istenir ki bu da bir okuduğunu anlama çalışmasıdır.

Bu makale Esin Acartürk tarafından 29 Ocak 2016 tarihinde yazılmıştır.
Diğer Veliler ile Paylaş!

Bu makaleye henüz bir yorum yapılmamış ilk yorumu yapan sen ol! Yorum Yap
Yorum Yap
Ad Soyad *
E-Posta Adresiniz *
Yorumunuz *
PAYLAŞ
Sonraki Makaleye Göz Atın
Okullarda Oyun Biz yetişkinlere göre ne kadar zaman kaybı olarak görülse de oyun ciddi bir iştir.
İstanbul Bölgesinde Yorumlanan Bazı Okullar
Özel Okul
Özel Ankara İncek Doğa Koleji İlkokulu Doğa'nın diğer şubelerini bilemeyeceğim fakat bu şubesinde oldukça ilgililer öğretmenler. Sürekli çocukla ilgili raporla...
Hemen İncele
Özel Okul
Fmv Işık Okulları Ispartakule İlkokulu Köklü bir eğitim yapısı olduğunu her yönüyle belli ediyor fmv mektepleri.
Hemen İncele
11079 Farklı Okuldan
Uygun Olanı
Bul!